Gamma KnIfe Radyocerrahisi






Gamma Knıfe Radyocerrahisi

Gamma Knife Radyocerrahisi Lars Leksell isimli İsveçli beyin cerrahı tarafından tıbba kazandırılmış bir yöntemdir. Ön çalışmaları 1950’li yıllara dayanan Gamma Knife cihazı ile ilk defa 1968 yılında hasta tedavi edilmiştir. Ülkemizde ise ilk kez 1997 yılında Gamma Knife kullanılarak tedavi yapılmıştır. O yıllardan itibaren gelişerek günümüze kadar gelen Gamma Knife Radyocerrahisi uygun hasta gruplarında kullanıldığında son derece başarılı sonuçlar vermektedir.

Gamma Knıfe Radyocerrahisi’nin radyoterapi’den farkı

Gamma Knife Radyocerrahisi’nde yapılan işlem, stereotaktik çerçeve adı verilen metal bir çerçeve ile kafatasının sabit hale getirilmesi ve kafatası içindeki etki etmesi istenilen bölgeye odaklanmış olarak radyasyon verilmesidir.

Radyoterapiden farkına gelince; radyoterapide daha geniş bir alana birkaç seansta radyasyon verilirken Gamma Knife’ta bir seansta hedeflenen bölgeye radyasyon verilir. Radyoterapide hastalıklı bölgenin dışında etrafına da ışın yayıldığından sağlam dokulara zarar vermemek için dozlar günlere bölünür ve azar azar verilir. Radyocerrahide ise cihazın özelliğinden dolayı radyasyon hedeflenen bölgeye verilerek etraftaki normal doku büyük oranda radyasyondan korunabilmektedir.

Gamma Knife Radyocerrahisi ile ilgili merak edilen bir diğer soru da metastazlarda ikinci kez uygulanıp uygulanmadığıdır. Örneğin; akciğer kanserinin beyine metastaz yaptığı bir durumda tümörü tedavi ettikten 6 ay sonra tekrar sıçrama yaptığında ikinci kez tedavi edilebilir.

Gamma Knıfe’ın uygulama Alanları

  • Beyindeki bazı damarsal bozukluklarda uygulanabilir. İlk akla gelen doğuştan damar yumağı (AVM) denilen durumdur. Beyin kanamasına, sara nöbetlerine yol açabildiğinden tedavi edilmesi gerekir ve tedavisinde Gamma Knife kullanılabilir. Kavernom denilen bir başka damar yumağı cinsi daha vardır. Bunlarda da kullanılmaktadır. Ayrıca bazı damar fistüllerinde de kullanılabilir.
  • Çeşitli iyi huylu beyin tümörlerinin tedavisinde kullanılır. Meningiom denilen beyin zarından kaynaklanan tümörler, Vestibular Schwannoma denilen işitme ve dengeden sorumlu olan sinirin tümörleri ve bazı hipofiz tümörleri bunlara örnektir.
  • Kötü huylu tümörlerin tedavisinde kullanılabilir. Bunların başında vücudun başka yerinden beyine sıçramış kanser türleri yani metastazlar gelir.
  • Fonksiyonel bozukluk denilen Trigeminal Nevralji (Ani şiddetli yüz ağrısı) ya da el titremesi yani tremorda da uygulanabilir.

Gamma Knıfe tedavisinin aşamaları

Gamma Knife ekibinde beyin cerrahı, radyasyon onkoloğu, medikal fizikçi, teknisyen ve hemşire yer alır. Öncelikle başın sabit tutulabilmesi için lokal anestezi ile kafaya stereotaktik çerçeve takılır. Eğer hasta çocuk  ise işlem sedasyon altında gerçekleştirilir. Çerçeve takıldıktan sonra MR çekilir, AVM varsa anjiyografi de yapılabilir. Bilgisayarda tedavi planlanır, hedef belirlenir, uygulanacak olan radyasyon dozu tespit edilir. Planlama yapıldıktan sonra ayrı bir kısım olan tedavi ünitesinde uygulamaya başlanır. Uygulama süresi 10 dakika ile 3-4 saat arasında değişir. Süre de belirleyici olan lezyonun hacmi ve uygulanacak olan radyasyon dozunun miktarıdır. Bazı hastalarda diğer yöntemlere hiç ihtiyaç duyulmadan sadece Gamma Knife yeterli olurken bazı hastalarda ise mutlaka ameliyat gerekir ve ameliyattan sonra kalan tümöre Gamma Knife uygulaması yapılabilir.

Gamma Knıfe sonrası takip

Gamma Knife uygulandıktan sonra hasta takibe alınır. Metastaz nedeniyle Gamma Knife uygulanmışsa 2-4 ayda bir tümörün durumuna bakılır. İyi huylu tümör ise hastadan senede bir MR çektirmesi istenir. Böylece hastalarda tümörün büyüyüp büyümediği kontrol edilmiş olur. Tedavinin etkisini görebilmek için belli bir süre geçmesi gerekir çünkü tümöre uygulanan radyasyonun etkisini göstermesi için süreye ihtiyaç vardır. Metastazda bu etkinin görülmesi için gereken süre 2-3 ay olabilirken yavaş büyüyen iyi huylu bir tümörde yıllar alabilir. Gamma Knife ile amaç tümör büyümesinin durdurulmasıdır. Ancak AVM denilen damar yumağı için Gamma Knife yapılmışsa damar yumağının kaybolması gerekir. Bunun gerçekleşmesi için de 2-3 sene beklemek gerekebilir.

Gamma Knıfe tedavisinin avantajları

  • Genel anesteziye gerek yoktur.
  • Hasta, Gamma Knife sonrası aynı gün taburcu olabilir.
  • Tedavi için saçların kesilmesine gerek yoktur.

Gamma Knife Icon, stereotaktik çerçeve veya radyoterapideki gibi yüze maske takılarak tedavi yapmaya imkan tanımaktadır.

SIKÇA SORULAN SORULAR

  • Gamma Knife Radyocerrahisi ismini nerden almıştır?
  • Yaşlı ve sistematik problemleri olan hastalar için de uygulanabilir mi?
  • Günlük yaşantıma ne zaman dönebilirim?
  • Tedavide, saçlar traş edilir mi?
  • Tedavi ne kadar zamanda etki eder?
Gamma Knife Radyocerrahisi ismini nerden almıştır?

Radyocerrahi terimi tıbba, İsveçli beyin cerrahı Lars Leksell tarafından kazandırılmıştır.

Çok sayıda düşük enerjili (Dolayısıyla geçtiği beyin dokusunda bir hasara yol açmayan) ışın demetlerinin kafatası içinde hastalıklı bölgeye yönlendirilmesi ve hastalıklı noktada odaklanıp sadece bu noktada yüksek enerji sağlayarak dokuda değişiklik yaratılması anlamına gelmektedir.

Gamma Knife cihazı ilk kez 1968 yılında kullanıma girmiştir. İlk yıllarda dünyada çok az merkezde kullanılırken tedavide yararlarını ispat etmesi ile daha sonra yaygın kullanım alanı bulmuştur. Günümüzde tüm dünyada 330’un üzerinde merkezde kullanılmaktadır. 2016 yılı rakamlarına göre çeşitli beyin hastalıkları olan bir milyondan fazla sayıda hasta, Gamma Knife cihazı ile tedavi edilmiştir.

Her ne kadar X-knife, Cyberknife gibi LİNAC sistemleri de beyin patolojilerinin ışınlanmasında kullanılıyorlarsa da, Gamma Knife’ın hassasiyetine ulaşabilmiş bir cihaz henüz yoktur. Ayrıca bu büyüklükte bir hasta sayısı başka cihazlarda yoktur.
Gamma Knife cerrahisinde temel, stereotaktik çerçeve ile sabit hale getirilen kafatasındaki hastalıklı alanın bilgisayarlarla belirlenmesi ve bu alanın çok sayıda (192-201) Kobalt kaynağından çıkan gamma ışınları ile ışınlanmasıdır. Her bir kaynaktan çıkan gücü düşük ışınlar normal beyne zarar vermemekte, tüm ışınların odaklanmış olduğu noktada ise yüksek miktarda radyasyon etkisi görülmektedir.

Gamma Knife AVM, beyin tümörleri, fonksiyonel hastalıklarda kullanılabilmektedir. Hastalara kansız ve bıçaksız tedavi imkanı sunmaktadır. Yoğun bakım gereksinimini ortadan kaldıran, sadece bir kaç saat süren bir tedavi şeklidir. Tedavi sonrası ertesi gün hastaların çoğu normal günlük yaşantısına dönebilmektedir.
İnsanlar günümüzde hastalıklarından görece basit yöntemlerle kurtulmak istemektedirler. Bunu sağlamak için yoğun tıbbi araştırmalar yapılmaktadır. Gamma Knife Radyocerrahisi invaziv olmayan bir yöntem olması nedeni ile bu ihtiyacı karşılamaktadır.

Yaşlı ve sistematik problemleri olan hastalar için de uygulanabilir mi?

Gamma Knife Radyocerrahisi bu şekilde problemleri olan veya yaşı nedeniyle cerrahiye bağlı yan etkilerin yüksek olabileceği hastalarda bilhassa önerilen bir tedavi yöntemidir. Genel anestezi almasında sakınca olan hastalarda Gamma Knife Radyocerrahi tedavisi büyük avantaj sağlamaktadır.

Günlük yaşantıma ne zaman dönebilirim?

Hemen tedaviden sonra dönebilirsiniz. Eğer varsa tedavi öncesi uyduğunuz kısıtlamalar aynen geçerlidir. Gamma Knife Radyocerrahi tedavisi nedeniyle özel bir kısıtlamaya gerek yoktur.

Tedavide, saçlar traş edilir mi?

Hayır, bu işlem için saçların traş edilmesine gerek yoktur.

Tedavi ne kadar zamanda etki eder?

Gamma Knife Radyocerrahisi’nin etkisi birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişen sürelerde ortaya çıkmaktadır. Bu, her hastalıkta farklıdır. Hastaların izleminde doktorun önermiş olduğu sıklıkta MR, Anjiografi gibi tetkiklerle inceleme yapmak gerekmektedir. Gamma Knife Radyocerrahisi’nde amaç tümör büyüme kontrolüdür ki bu da tümör boyutlarının artmaması veya tümörün küçülmesidir.

  • Gamma Knife Radyocerrahisi Nedir?
  • Gamma Knife Radyocerrahisi tedavisi sırasında ne hissedeceğim?
  • Tedavi sırasında hasta uyanık mıdır?
  • Gamma Knife Radyocerrahi tedavisi güvenli midir?
  • Tedavi olacağınız Gamma Knife Radyocerrahi merkezini nasıl seçmelisiniz?
Gamma Knife Radyocerrahisi Nedir?

Gamma Knife (Gamma Bıçağı) gerçekte bir bıçak değildir. Bıçak yerine sofistike teknolojinin kullanıldığı ve çok hassas olarak tek seansta gamma ışınlarının kafatası için hedef alana yönlendirildiği bir tedavi yöntemidir.

Cerrahi işlemde kullanılan neşter gibi, gamma ışınları da hastalıklı alanı güvenli ve etkili bir şekilde yok etmektedir. Ancak burada cerrahiye bağlı ortaya çıkan kanama, enfeksiyon ve yoğun bakımda kalma gibi problemler olmamaktadır.

Gamma Knife Radyocerrahisi’nde ileri görüntüleme ve planlama teknikleri sayesinde çok ince gamma ışını huzmeleri kafatası içindeki küçük alanlara yönlendirilebilmektedir.

192 adet gamma ışını kaynağından çıkan ışın demetleri hastalıklı bölgede odaklanmakta ve bu şekilde çevredeki normal beyin dokusu ihmal edilebilir derecede radyasyon alırken, hastalıklı doku yüksek doz radyasyonla etkilenebilmektedir. Tüm bu işlemler birkaç saat içinde tamamlanmakta ve hasta işlem günü evine dönebilmektedir.

Gamma Knife Radyocerrahisi tedavisi sırasında ne hissedeceğim?

Başınıza stereotaktik çerçevenin takılması sırasında bir miktar hafif ağrı hissedebilirsiniz. Bu rahatsızlığı en aza indirmek için lokal anestezikler kullanılmaktadır. Çerçeve takılmasına bağlı ortaya çıkan baskı hissi birkaç dakika içinde geçmektedir. Tedavi sırasında hasta ağrı hissetmemektedir. Radyasyonu görmesi veya hissetmesi de söz konusu değildir.

Tedavi sırasında hasta uyanık mıdır?

Evet uyanıktır. Ancak heyecanlanan hastalarda yatıştırıcı ilaç kullanılabilir. Tedavi sırasında doktorunuz sizinle hoparlör ve mikrofon yardımı ile konuşabilmektedir.

Gamma Knife Radyocerrahi tedavisi güvenli midir?

Gamma Knife Radyocerrahisi, hastalıklı dokunun çok hassas olarak gamma ışınları ile etkilenmesini sağlayan invasiv olmayan bir beyin cerrahisi yöntemidir. Açık cerrahi girişimlerde ortaya çıkabilecek olan kanama, enfeksiyon gibi komplikasyonlar görülmemektedir. Hastanede yatışı gerektirmediği için buna bağlı ortaya çıkabilecek olan problemler yaşanmamaktadır. Kullanılan radyasyon enerjisine bağlı normal dokuda reaksiyon gelişme olasılığı %1-2 kadardır. Bunların çoğu da geçicidir.

Tedavi olacağınız Gamma Knife Radyocerrahi merkezini nasıl seçmelisiniz?
  • Deneyimli bir ekip seçiniz.
Tedavi etmiş olduğu hasta sayısı yüksek olan bir ekibi tercih edilmelidir. Farklı birçok hastalık için çok sayıda hastaya Gamma Knife Radyocerrahisi uygulamış bir ekip sizin gereksinimlerinizi bilecek ve gerekli tedavi protokolünü güvenilir bir şekilde uygulayacaktır. Koç Üniversitesi Hastanesi Gamma Knife Radyocerrahi ekibi tedavi etmiş olduğu binlerce hasta ile sadece ülkemizde değil tüm dünyada önemli bir deneyime sahiptir.
  • Gamma Knife Radyocerrahisi konusunda araştırma yapan ve bilimsel yayınları olan ekibi seçiniz.
Araştırma yapan ve yayınları olan ekip, bu konudaki gelişmeleri çok yakından izlemektedir. Son gelişmelere hakim bir grupta tedavi olmak hastalar için avantajlıdır.
Koç üniversitesi Hastanesi Gamma Knife Radyocerrahi ekibi bu konuda yayınlamış olduğu çok sayıda yurtiçi ve yurtdışı bilimsel makale ve kongre sunumları ile bilimsel gelişmeleri yakından izlemektedir.
  • En son teknoloji ve ekipmanın olduğu merkezi seçiniz. Gamma Knife Radyocerrahi Merkezi en yeni bilgisayar programlarını ve ekipmanı kullanır. Önde gelen Gamma Knife Radyocerrahi Merkezleri’nde yüksek manyetik alanlı MR cihazı ve dijital anjiografi kullanılmaktadır. Tüm bunlar hastaların yüksek etkinlikte ve güvenirlikte tedavisini sağlamaktadır. 
Koç Üniversitesi Hastanesi Gamma Knife Radyocerrahi Ünitesi’nde son model olan “ICON” bulunmaktadır.
© 2017 – www.selcukpeker.com Her Hakkı Saklıdır.