Hareket Bozuklukları

Distoni

Distoni, adalelerde istemsiz hareketlerle kendini gösteren bir hareket bozukluğu hastalığıdır. Hastaların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen hastalık daha çok çocuklarda ve gençlerde görülür.
Parkinson hastalığı ve esansiyel tremordan sonra en çok görülen hareket bozukluğu hastalığı olan distoni toplumda çok fazla bilinmez. Vücutta değişik bölgelerde kas kasılmaları ile kendini gösterir. Kaslarda meydana gelen bu kasılmalar, bedensel duruş bozukluğuna, bükülmelere neden olur. Distonik kasılmalar bedenin farklı bölgelerini etkileyebilir. Yüzde, ses tellerinde, boyunda, kollarda ya da bacaklarda görülebilir. Kasılmanın şiddeti hastadan hastaya değişir. Bu nedenle bazı hastalar yardımla yaşamak durumunda kalabilir.

Nedenleri

Distoninin sebepleri 2’ye ayrılır.

  • Primer Distoniler

Daha çok gençlerde görülür. Sebebi bilinmez. Stres de distoniye neden olmaz. Stres sadece distonisi olan hastaların şikayetlerini artırır.

  • Sekonder Distoniler

Doğumdan sonra enfeksiyonlara bağlı olarak serabral palsi gelişen çocuklarda serebral palsiye bağlı olarak oluşan distonilerdir.

Tanı ve tedavi

Hastalığın kesin tanısı klinik muayene ve MR çekimiyle nöroloji uzmanı konur. Ancak primer distonilerde hastanın MR bulguları genellikle normaldir.
Distoni hastalarında adale kasılmalarını azaltmak için öncelikle ilaç tedavisi uygulanır. İlaç tedavisi dışında botoks uygulamaları da hastalığın tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir. Botoks, sinir uçlarından salgılanan maddelerin adalelerde etki yapma özelliğini bloke eder. Böylelikle kasılmaların azalmasına katkı sağlar. Ancak etkisi birkaç ayla sınırlıdır. Bu sebeple tekrarı gerekir.
İlaç, botoks ve fizik tedavi ile fayda sağlanamayan hastalara cerrahi müdahale gerekir. Bu noktada cerrahi tedavi için de geç kalınmaması büyük önem taşır. Geç kalınması halinde cerrahi müdahaleler de fayda sağlamaz. Zamanında müdahale edilen hastalarda cerrahi işlemler oldukça başarılı sonuçlar verir.

Tedavi metotları

Diğer hareket bozukluğu hastalıklarında olduğu gibi distonide de beyin pili kullanılır. Hastanın beyin bölgelerine özel elektrotlar yerleştirilir. Elektrotların bir ucu da köprücük kemiğinin altındaki bir pile bağlanarak oraya elektrik verilir ve istemsiz kasılmalar engellenir. Ameliyat sonrasında belirli muayene aralıklarıyla pilin ayarlamaları yapılır. 2-3 aylık bir süreç sonunda hasta normal hayatına döner.
Distonik hastaların tedavisinde uygulanan bir diğer yöntem de iğne ile yakmadır. Beyinde kasılmalara sebep olan merkeze bir iğne ile girilerek yakma işlemi gerçekleştirilir.



Esansiyel Tremor

Esansiyel tremor, istem dışı bir şekilde kontrol edilemeyen titremedir. Her yaşta görülebilen esansiyel tremor en yaygın hareket bozukluğu hastalığıdır.
Tremor kelime anlamı olarak titreme anlamına gelir. Birçok farklı nedene ve hastalığa bağlı olarak titreme görülür. Tiroid bezinin çok çalışması da Parkinson hastalığı da titremeye sebep olabilir. Ancak en sık görüleni esansiyel tremordur. Sebebi bilinmeyen titreme olan esansiyel tremor, 60 yaşındaki her 5 kişiden birinde görülür.

Parkinson hastalığı ile karıştırılıyor…

Esansiyel tremor genellikle elde ve başta titreme şeklinde kendini gösterir. Bunun dışında çenede, seste ve bütün vücutta da görülebilir. Parkinson hastalığında da elde titreme sıkılıkla karşılaşılan bir durum olduğu için esansiyel tremor Parkinson hastalığı ile karıştırabilir. Parkinson hastalığı da hasta dinlenme halindeyken de ellerde titreme görülür. Esansiyel tremorda ise hasta iş yaparken elleri titrer. Titremenin sebebine ilişkin kesin tanı muayene bulguları ile konur. Bir kişide esansiyel tremor görülmesi ileride Parkinson hastası olacağı anlamanı taşımaz. İkisinin ayrı klinik tabloları olduğu unutulmamalıdır.

Genetik geçişe dikkat!

Esansiyel tremor her yaşta görülebilen bir hastalıktır. 20 yaşında bir hastada bile tremor olabilir. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. Öyle ki 65 yaş üzerinde her 5 kişiden birinde rastlanır. Esansiyel tremorun sebebi bilinmese de genetik geçişin büyük etkisi vardır. Bu hastalığa sahip kişilerin büyük çoğunluğunda hastalık hikayelerinde aile büyüklerinde de tremor olduğu görülmektedir.
Yaşam kalitesini bozması, sosyal ortamlarda rahatsız etmesi sebebiyle özellikle gençlerde hızlıca tedavi edilmesi gerekir. Hastalığın kesin tanısı hasta hikayesi ve klinik muayene ile konur. MR da tetkik yöntemlerinden biridir. Ancak muayene bulguları teşhis açısından çok önemlidir.

Tedavi yöntemleri

Esansiyel tremorun tedavisinde öncelikle ilaç tedavisi uygulanır. Hasta ilaç tedavisinden yanıt alamadığında ya da hastalık belirtileri şiddetlendiğinde cerrahi yöntemlere başvurulur. İki farklı cerrahi metot vardır:

  • Beyin pili (Derin beyin stimülasyonu)

Titremeye sebep olan sinir sinyallerini engellemek için ince bir elektrik kablosu yerleştirilir. Elektrik kablosunun ucu da göğüste bulunan bir pile bağlanır. Göğüs ön duvarında, cildin altında yer alan bu pil, çekirdeğe sürekli elektrik akımı vererek çekirdeğin fonksiyonlarını değiştirir.

  • İğne ile yakma yöntemi

Titremeyi durdurmak, kontrol dışı hareketleri engellemek için beyinde bu bozukluklara neden olan zincirin içindeki çekirdek belirlenir. Daha sonra küçük ve ince bir elektrotla belirlenen bölgeye ulaşılır ve elektrik enerjisi ile yakılır.

Hangi yöntem tercih edilmeli?

Hem Beyin pili ile tedavinin hem de iğne ile yakma tedavisinin avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Uygulanacak yöntem hastanın yaşı ve hastalığın şiddetine göre belirlenir.
Yakarak tahrip etme işleminin en büyük avantajı, bir elektrotla girip önceden belirlenmiş bölgenin yakılması ve elektrotlar çıktıktan sonra işlemin tamamen bitirilmesidir. Ancak yakma işlemi sırasında yapılanlar kalıcı olduğu için aynı yere girme seçeneği kısıtlıdır. Bu sebeple genç hastalarda yakma işlemi çok tercih edilmez. Ayrıca hastanın iki taraflı tremoru varsa daha çok beyin pilini tercih edilir. Çünkü her iki tarafın yakılması hastada yürüme zorluğu, ses düzeyinde düşüklük gibi sorunlar yaratabilir.
Beyin pili takılan hastada bir yıl sonra titremeler tekrar başlarsa pil üzerinde gerekli ayarlamalar yapılır. Elektrik enerjisini biraz daha artırarak titremeleri durdurmak mümkündür. Bu işlemin en büyük avantajı da budur. Pilin enfekte olma riski ve belirli aralıklarla değiştirilme gerekliliği dezavantajlarındandır.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


© 2017 – www.selcukpeker.com Her Hakkı Saklıdır.